Szkoła Podstawowa w Annoborze

 

Nawigacja

Wolne dni

Trochę historii... Historia nieco bliższa... Kapliczki i krzyże przydrożne w miejscowości Annobór Krzyże przydrożne i kapliczka w miejscowości Kolonia Annobór Tekstowa podstrona

Annobór

Krzyże przydrożne i kapliczka w miejscowości Kolonia Annobór



Krzyż był wśród ludu symbolem bezsłownym. Samo jego wykonanie ręką lub narzędziem pracy spełniało wymagania prośby o pomoc. Gospodyni przed odkrojeniem pierwszej kromki na spodzie chleba nożem czyniła znak krzyża, by wszystkim domownikom przypomnieć, że jest to dar Boży.

Był elementem architektonicznym i zdobniczym stosowanym jak gdyby w wypadkach koniecznych. Krzyż na wsi stawiano jako wyraz hołdu, jako materialną podbudowę konkretnej prośby, jako zabezpieczenie domostwa przed nieprzewidzianymi zdarzeniami losowymi. Krzyż był opiekunem i gwarancją dobrego prosperowania gospodarstwa. Miał chronić od złego, wskazywać drogę oraz przypominać, że Bóg czuwa nad ludźmi. Każde miejsce jest ważne i każdy krzyż ma swoją misję i historię, a wszystkie mają pomóc w życiu lub ostatecznie –

w spokojnej śmierci człowieka. Krzyże na początku wsi stawiano w intencji zachowania zdrowia mieszkańców. „Od zarazy, głodu, pożaru, powodzi, nagłej śmierci....” . Strach przed chorobą i śmiercią był równy lękowi przed głodem. Aby zapewnić urodzaj święcono pola w okresie przed Wniebowstąpieniem Pańskim. Chodzono wówczas z procesją po granicach oznaczonych krzyżami, a następnie obchodzono zagrody. Zdrowie i pożytek z bydła miało zapewnić poświęcenie wypędzanych zwierząt na pastwisko pod krzyżami na końcu wsi w dniu świętego Jerzego. Również wielkanocne jadło świeciło się w miejscach, gdzie stoją krzyże i kapliczki przydrożne. Te wszystkie działania miały i nadal mają skłonić Naturę do przychylności i szczodrobliwości.

W miejscowości Kolonia Annobór krzyże przydrożne spełniały podobną funkcję.

      W mojej pracy nie udało mi się ustalić dokładnych dat powstania wszystkich krzyży, ponieważ nawet najstarsi mieszkańcy miejscowości pamiętali, że krzyże te istniały już  w ich dzieciństwie. Po kształcie i znakach szczególnych możemy wywnioskować, że najstarsze krzyże pochodzą z początków XIX wieku i zostały ustawione w newralgicznych punktach miejscowości , tzn. najczęściej na rozstajach dróg. Poza tym zastanawia też fakt, że na tak małym obszarze, jaki zajmuje ta miejscowość występuje tak duża ilość obiektów małej architektury sakralnej.

 

 

INFORMACJA O MIEJSCOWOŚCI

       

        Kolonia Annobór jest niewielką miejscowością leżącą przy drodze krajowej nr.19 oddaloną o 3 km od Lubartowa i ok. 30 km od Lublina. Obecna nazwa funkcjonuje od czasów powojennych, wcześniejsza   urzędowa nazwa to Folwark Annobór. Miejscowość ta leżała obok wsi Annobór. Obydwie miejscowości były prywatną  własnością właścicieli ziemskich, a folwark pełnił rolę gospodarstwa .Z tego najprawdopodobniej powodu w miejscowości nie zachowały się żadne kapliczki, a obecna jedyna została wybudowana w latach 80-tych przez gospodarza  mieszkającego w miejscowości. Pozostałe obiekty architektury sakralnej to krzyże przydrożne.

 

 

Oto wykaz krzyży w miejscowości Kolonia Annobór :

1.      krzyż drewniany na początku miejscowości

2.      krzyż drewniany tzw „obok Woźniczki”

3.      krzyż metalowy z 1972 przy posesji pana Stanisława Jabłońskiego

4.      Kapliczka murowana

5.      Krzyż drewniany przy zakręcie drogi do Lubartowa

6.      Krzyż drewniany tzw „Na Dużej Górze”

7.      Krzyż drewniany przy lesie nowodworskim

 

 

   

1.      KRZYŻ DREWNIANY NA POCZĄTKU MIEJSCOWOŚCI

 

Na początku miejscowości od strony wsi Annobór w kierunku Lubartowa znajduje się jeden ze starszych krzyży w miejscowości. Najstarsi mieszkańcy Kolonii Annobór nie pamiętają  od kiedy został umieszczony w tym miejscu. Najprawdopodobniej powstał w czasach zaborów na początku XIX wieku.  Krzyż jest zrobiony z drewna, na dłuższej belce widać napis w języku ruskim, niestety nieczytelny, krzyż otoczony jest drewnianym płotkiem, który  został dobudowany w latach osiemdziesiątych, obecnie pomalowanym na szaro farbą olejną. Krzyż jest  ustrojony wieńcem z plastikowych kwiatów. Na krzyżu wbity w pionową belkę widnieje mniejszy metalowy krzyżyk. Obok rośnie stara lipa.

 

2.      KRZYŻ DREWNIANY  tzw obok Woźniaczki

 

Krzyż stoi przy zakręcie obok skrzyżowania dróg prowadzących ze wsi Annobór do Lubartowa z drogą kiedyś polną obecnie asfalt prowadzącą z miejscowości Łucka do Nowodworu, obok posesji państwa Jaksimów. Kiedyś w tym miejscu mieszkała niejaka pani Feliksa Woźniak, dlatego potoczna nazwa krzyża wśród mieszkańców brzmi „koło Woźniczki”

Krzyż otoczony jest z trzech stron starymi drzewami, jest bardzo wysoki, ok.8m  Na skrzyżowaniu belek widnieje  postać ukrzyżowanego Jezusa. Nad poziomą belką krzyża widać z prawej strony daszek łączący belkę poziomą z pionową. Na dole krzyż otoczono drewnianym płotkiem, obecnie pomalowanym na żółto farbą olejną.  Najstarsi mieszkańcy nie pamiętają  kiedy powstał, dlatego jego wiek z pewnością można określić na ponad sto lat. Krzyż ten jest miejscem granicznym  do którego mieszkańcy wsi Annobór wyprowadzają swoich zmarłych. Obecnie krzyż przystrojony jest plastikowymi kwiatami.

 

3.      KRZYŻ METALOWY PRZY POSESJI PAŃSTWA STAWINOGÓW

 

W bardzo bliskiej odległości od krzyża nr 2 około 10 metrów znajduje się metalowy krzyż wykonany w 1972 r. przez pana Stanisłwa Rojka. Krzyż ten jest wykonany z metalowych rur ozdobionych elementami metaloplastyki. Na skrzyżowaniu belek umieszczono metalową pasyjkę a nad nią ozdobny metalowy daszek. Podstawa krzyża umieszczona jest w cementowym cokole uformowanym schodkowo. Krzyż otacza niski płotek wykonany z kątownika przez pana Jana Hunka. Inicjatorem postawienia krzyża w tym miejscu był pan Stanisław Jabłoński , który oddał na ten cel kawałek swojego gruntu. Krzyż został poświęcony przez kapucyna z lubartowskiego klasztoru ojca Kazimierza  Jurczaka w nocy, zimą 1972 roku. Najprawdopodobniej krzyż ten powstał, aby zastąpić coraz bardziej popadający w ruinę krzyż nr 2. Istniała realna obawa, że silne wiatry i burze mogą zniszczyć stary krzyż, a dodatkowym argumentem był fakt, że przy starym krzyżu  nie było miejsca na odprawianie nabożeństw, a ponieważ od lat sześćdziesiątych nabożeństwo poświęcenia pól, odbywało się we wsi, przy stary krzyżu nie było miejsca na gromadzenie się wiernych, bo krzyż ten stal na zakręcie ruchliwej drogi. Do dnia dzisiejszego przy tym krzyżu rozpoczynają się lub kończą nabożeństwa Poświęcenia Pól i odprawiane są nabożeństwa majowe. Obecnie właścicielem posesji przy której stoi krzyż jest pan Stawinoga.

Krzyż podobnie jak pozostałe przystrojony jest plastikowymi kwiatami

4.      KAPLICZKA MUROWANA

W odległości około 200 metrów od krzyża nr 3 w kierunku Lubartowa po lewej stronie drogi stoi kapliczka murowana jednonawowa w typie domku czworościennego, wapnem bielona, pokryta dachem dwuspadowym, z dużym wejściem z oknami w bocznych ścianach, wewnątrz ołtarz z figurą Matki Bożej i współczesne obrazki Matki Bożej karmiącej i Matki Bożej z otwartym sercem. Kapliczkę wymurował pan Ignacy Jabłoński w latach 1978 1980 w prywatnej intencji jako dar pokutny.  W związku z tym, ze kapliczka posiada zamykane wejście służy obecnie do przechowywania krzyża procesyjnego. Jest to jedyna kapliczka w miejscowości.

 

5.      KRZYŻ DREWNIANY PRZY ZAKRĘCIE DROGI DO LUBARTOWA

 

Krzyż stoi przy tzw. Małej górce, powstał w okresie  gdy w miejscowości Kolonia Annobór budowano drogę asfaltową lata 1978 1979. Inicjatorem postawienia krzyża był Stanisław Jabłoński. Z jego inicjatywy powstał drewniany krzyż otoczony drewnianym płotkiem, który został zniszczony w późniejszych latach przez ciężarówkę kierowaną przez pijanego kierowcę. Naprawą krzyża zajęli się panowie Tadeusz Włoch i Jarosław Banucha stolarze, którzy wspólnymi siłami wykonali nowy drewniany krzyż i drewniany płotek. Obecnie krzyż jest miejscem granicznym  do którego mieszkańcy Kolonii Annobór wyprowadzają swoich zmarłych mieszkańców.

 

6.      KRZYŻ DREWNIANY TZW. „NA DUŻEJ GÓRZE”

 

Pierwotnie krzyż ten stał na wzgórzu przy polnej drodze prowadzącej do tzw. Glinianek. Krzyż był drewniany, prosty bez dodatkowych ozdób. Został prawdopodobnie postawiony na zbiorowej mogile żołnierzy austryjackich, niemieckich i rosyjskich z I wojny światowej. A wzgórze na którym stoi jest usypaną mogiłą poległych żołnierzy. Po wojnie część poległych przeniesiono do pobliskiego lasu nowodworskiego i utworzono cmentarz wojenny. Krzyż natomiast z roku na rok stawał się coraz mniejszy, aż został zastąpiony przez inny. Początkowo w latach powojennych 1946-1950 od tego krzyża rozpoczynało się nabożeństwo poświęcenia pól i  po przez tzw. trzcińską drogę prowadziło aż do wsi Annobór. Trasa ta miała ok.13 km, dlatego w latach 1954 została zmieniona i obecnie prowadzi przez wsie Annobór i Kolonia Annobór ok.1,5 km.

7.      KRZYŻ DREWNIANY PRZY LESIE NOWODWORSKIM

 

Krzyż drewniany otoczony drewnianym płotkiem z figurą metalową Jezusa ukrzyżowanego powstał około 1950-1951 r. z prywatnej inicjatywy rodziny Budzyńskich, mieszkających naprzeciwko postawionego krzyża, aby odżegnać nieszczęścia trapiące rodzinę, oraz na pamiątkę po dzieciach. Kilkunastoletniej córce Lucynce, która została porażona piorunem podczas wypasania krów pod lasem, i na pamiątkę o starszym syna Czesławie, który zginął w wojsku.


Kapliczki i krzyże przydrożne, tak często spotykane na terenie Polski, są integralną cząstką krajobrazu kulturowego, podobnie jak wielu innych katolickich zakątków chrześcijańskiej Europy. Świadczą one o naszej tożsamości i wciąż pełnią ogromną rolę w życiu codziennym niejednej polskiej rodziny i całej społeczności. Te krzyże, stanowią swoisty zwornik między dawnymi laty, najczęściej trudnym a nawet tragicznym losem pradziadów i ojców, a naszą współczesnością, niemniej może zagmatwaną, a zawsze pełną nadziei i codzienności.

Wierzę, że gromadzony materiał będzie przydatny w poznawaniu historii miejscowości oraz podstawą do kontynuacji wątku kapliczek i zaistnienia takich małych ojczyzn jak Kolonia Annobór na mapie oraz w świadomości innych.
 

W pracy wykorzystano informacje przekazane przez panią Stanisławę Kólik, Stanisławę Baran, Zofię Wójcik, Eugenię Mitura.

Agnieszka Małyska